31.01.2022, 19:04

Toplumsal Yapı ve Ekonomi Demografik Parametreler ve Yaşam Biçimleri

Sosyolojinin alt dallarından biri olan ekonomik sosyolojinin en önemli varsayımlarından biri, ekonomik faaliyetlerin toplumsal yapı içinde gömülü (embedded) olmasıdır. Bu bakış açısına göre, yatırım kararlarından işçi-işveren ilişkilerine kadar geniş bir yelpazede ekonomik faaliyetler içinde gerçekleştikleri toplumsal bağlam tarafından şekillendirilirler. İktisatçıların rasyonalite ile maliyet ve getiri hesaplarına dayanan davranış modellerine, sosyologlar toplumsal yapının etkisini vurgulayarak genelde uzak durmuşlardır.

Toplumsal yapı, bireylerin maruz kaldığı topluma ait özellikler olarak tanımlanabilir. Birbiri ile ilintili birçok boyutu olan toplumsal yapıyı tek bir değerlendirmede ele almak mümkün değildir. Bu kısa yazıda öncelikle ülkemizde temel demografik parametrelerde ve yaşam biçimlerinde gerçekleşen değişimler ve bunların muhtemel ekonomik etkileri ele alınacaktır. Takip edecek olan değerlendirmelerde ise toplumsal yapıdaki değişim ve etkileri farklı boyutlar üzerinden tartışılacaktır.

Doğum Hızı Düşen Türkiye’de Yaşlı Nüfus Büyüyor

Demografik parametrelere baktığımızda karşımıza çıkan en önemli hususlar artan yaşam beklentileri, azalan doğurganlık ve bunlara bağlı olarak artan yaşlı nüfus oranıdır. TÜİK verilerine göre ülkemizde beklenen yaşam süresi 2019 yılı itibarı ile 78,6’ya (kadınlar için 81,3 ve erkekler için 75,9) çıkmıştır. Kadınların doğurganlık döneminde sahip olacağı ortalama çocuk sayısı ile ilgili bir olasılık hesabı olan toplam doğurganlık hızı ise tarihimizde ilk defa 2018 yılında yerine koyma oranı olarak bilinen 2,1’in altına inmiş ve sonrasında azalmaya devam ederek 2020 yılında 1,76 olmuştur. Bu süreçte yaşlı nüfus oranı da hızla artarak 2020’de yaklaşık yüzde 10 olmuştur. Bu yaşlanma eğilimi önümüzdeki yıllarda yükselerek devam edecektir. Bu bağlamda, nüfus açısından artık en önemli sorunumuz alışık olduğumuz genç nüfus bağımlılığı değil, yaşlı nüfus bağımlılığıdır. Çocuk sayılarının da azalması ile yaşlıların aile içinde bakımı azalacak ve yaşlı bakımı hem devletin hem de özel sektörün artarak yatırım yapacağı bir alan haline gelecektir.

Bunun yanı sıra, yaşlılar arasında sağlık sorunlarının daha sık yaşanması sebebiyle sağlık alanında kalıcı olarak yatırım açığı ve fırsatı kendini gösterecektir. Ek olarak, yaşlıların tüketim ve tasarruf tercihlerinin farklılığı ve çok da uzak olmayan bir zamanda toplumun yüzde 20-25 gibi bir kesimini oluşturacak olmaları yaşlılara yönelik hizmet ve ürünlerin ekonomi içindeki önemini artıracaktır.

Geleneksel Aile Yapısı Güncelleniyor

Demografik parametrelerdeki değişime paralel olarak yaşam biçimlerinde de önemli değişiklikler olmuştur. Ülkemizde bireylerin tarihsel olarak geniş veya çekirdek aileden oluşan hanelerde yaşadığı yaşam biçimi hızla değişmekte ve tek kişilik veya aile olmadan birlikte yaşayanların oluşturduğu hanelerin oranı hızlı ve sürekli bir biçimde artmaktadır. Daha çok hiç evlilik yapmayanların ve boşananların sayısındaki artıştan kaynaklanan bu durum, yaygınlaşmaya devam edecek gibi gözükmektedir. Tek başına yaşayan genç ve orta yaşlı yetişkinlerin ve çocuksuz evli veya birlikte yaşayan çiftlerin yaşam ve tüketimle ilgili tercihleri geleneksel ailelerden farklıdır. Önümüzdeki yıllarda piyasada faaliyet gösterecek olan aktörlerin bir yandan artan yaşlı nüfusun ve diğer yandan da geleneksel yaşam biçimlerinden kopan genç ve yetişkinlerin ortaya çıkardığı ikili yapıya uygun esnek ürün ve hizmet sağlama stratejileri geliştirmek zorunda oldukları muhakkaktır.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Samsunspor 14 26
3. Rizespor 14 25
4. Pendikspor 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Keçiörengücü 14 24
7. Bodrumspor 14 22
8. Manisa FK 13 20
9. Sakaryaspor 15 19
10. Altay 14 18
11. Bandırmaspor 13 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 13 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4