28.12.2021, 17:05

ŞİRKETLER İÇİN YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİNE BAKIŞ

Günümüzde hızlı küreselleşme ve bilgi simetrisine geçişin etkisiyle firmalar arasında yaşanan rekabet koşulları derinleşmeye başlamış olup, firmalar için bu sıkı rekabet ortamında var olmak adına destek alınması gereken araçların en dikkat çekeni Yönetim Bilişim Sistemleri çözümleridir. Yönetim Bilişim Sistemleri teknoloji, sistem, yönetim ve organizasyon alanlarını kullanarak bilginin üretilmesi, paylaşılması ve kullanılmasını sağlamayı hedefler.  Yönetim Bilişim Sistemleri tüm kurum ve kuruluşlar için başlıca iki temel konuda çözüm üretmektedir.

İlki, ham madde tedarikinden başlayarak, ürünün üretilmesi, pazarlanması ve müşteriye ulaşma süreçlerinin ve hatta satış sonrasında müşteri ilişkilerini kapsayacak şekilde bütün süreçlerin otomasyonudur.  İkincisi ise yöneticilerin karar süreçlerine destek verilmek amacıyla bu süreçlerde kullanılan ham verinin önce enformasyona (kategorize edilmiş, düzenlenmiş veri), sonra bilgiye (düzenlenmiş verinin işlenip, daha önce toplanan veriler ile karşılaştırılıp geleceğe yönelik çıkarıma ulaşılması) dönüşme sürecinin sağlanmasına hizmet etmesidir. Verinin bilgiye dönüşmesi sürecinde hiç kuşkusuz en önemli araçların başında Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) yazılım modülleri gelmektedir.

Bu bağlamda, şirketler için dijital çözümler ve ERP seçim sürecini etkileyen başlıca faktörlerin ve yeni ERP trendlerinin yakından takibi büyük önem taşımaktadır.  İlk ERP yazılımının geliştiği 1960’lı yıllardan (İlk ERP çözümü depo yönetimi olarak sunulmuştu) günümüze kadar gelen süreçte firmalar ERP ve dijital dönüşüm süreçlerinin seçiminde genelde 4 temel yol izliyorlardı.

İlk yöntemde, kendi sektörlerinin süreçlerine yönelik bilgisi olduğunu düşündükleri yazılım firmaları ile anlaşarak kendi firmalarına yönelik kişiselleştirilmiş ERP çözümleri üretiliyordu. Bu yöntem, firma için kısa süreçte uygun bir çözüm gibi düşünülse de uzun süreçte güncelleme ya da yeni süreçlerin adaptasyonu aşamalarında sorunlar yaşandığı gözlemlendi. Ayrıca, yazılımın geliştirilmesinde zaman ve ekonomik maliyet büyük olduğu gibi sürprizler çıkabilmekteydi.

İkinci yöntemde, sektöre yönelik hazırlanmış olan bir ERP çözümünü, bir danışmanlık firmasıyla anlaşarak firmaya yönelik kişiselleştirme sürecini içermekteydi. Burada karşılaşılan sorun ise seçilen ERP çözümünün her güncellemeden sonra kişiselleştirilen modüllerin sorun çıkartması ve hazır ERP çözümlerinin yıllık lisans ve bakım maliyetlerinin yüksekliğiydi.

Üçüncü yöntem ise bulut sistemler üzerinden yine danışmanlık alınarak ERP çözümün kişiselleştirilmesiydi. Güncellemelerde daha az sorun çıkmasına rağmen bulut lisanslama ücretlerinin yüksek oranda artması firmalara zorluk olarak yansımaktaydı. Bu gerekçeyle de bazen var olan bulut sistem terkedilerek, yerel bazlı sunucu çözümlerine dönülmektedir.

Tüm bu tecrübeler çerçevesinde, şirketler için daha etkili çözüm ise hazır ERP modülü yerine son kullanıcının iş süreçlerini kendisinin tasarlayıp değiştirebileceği, yani var olan ERP modülünün kullanıcı tarafından geliştirilmesine imkân sağlayan çözümlerdir. Özelikle, son kullanıcının müdahalesine imkân sağlayan ve istenirse web ortamında uzantısı olan bu iş süreç otomasyon yazılımları uzun süreçte maliyet ve güncellemeler açısından umut vaat etmekte ve modern ERP tanımı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Yönetim Bilişim Sistemlerinin başta bahsettiğimiz diğer önemli görevi ise yöneticilerin, bazen de son kullanıcıların karar alma süreçlerinin otomasyonu ve desteğidir. 1990’lı yıllara kadar firmalar operasyonel verilerin büyük veri hacimlerinden dolayı ön işlemden geçirilmiş, veri ambarlarını kullanan karar destek sistemlerini kullanmaktaydı. Veri ambarlarında tutulan veriler istatistiksel yöntemler ve makine öğrenmesi metotlarını kullanarak, sonuçları modelleyerek yöneticilere ve kullanıcılara destek sağlamaktaydı.

Günümüzde, işlemci güçlerinin artması, bulut bilişim yapılarının gelişmesi ve kullanıcı tarafından anlık olarak web, mobil ve sosyal medya uzantılı verilerin anlık olarak kullanılması ihtiyacı sebebiyle veri ambarları (geçmişte toplanan verilerin düzenlenip, işlendiği veri tabanları) yerine artık anlık verilerin işlenerek anlık sonuç döndürülen sistemler kullanılmaktadır.

Elektronik ticaret ve dijital pazarlama odaklı çalışan birçok firma son kullanıcı tarafından gelen veriyi ortaya çıkabilecek yüksek maliyetleri kabul ederek, işleyerek sonuç üretmekle beraber gerçek anlamda anlık veri için yapay zekâ araçlarını kullanmak yerine müşteriyi ayrı bölümlere göre sınıflandırıp, sınıfların yapısına göre pazarlama ve satış sonrası ilişkileri yönetiyorlar. Ülkemizde, gerçek anlamda yapay zekâ kullanan ve anlık sonuç döndürebilen işletme sayısı hala çok azdır.

Sonuç olarak, Yönetim Bilişim Sistemleri çözümlerinin sosyal ve teknik bir çözüm olduğu unutulmamalıdır. Yönetim Bilişim Sistemleri, teknik alt yapı içerikli sistemler olarak algılandığında sadece teknolojik bazlı iyileştirmelerin firmanın başarısını artıracağı zannedilmektedir. Başarıya etki eden en önemli etken firma çalışanlarının ve müşterilerinin istekleri göz önüne alınarak dijital dönüşüm çözümlerini şekillendirilmesidir. Dijital dönüşümde kullanılacak yazılım içerikli çözümler geliştirilirken mutlaka çalışanların ve müşterilerin istekleri ile yeni sistemlere uyarlama sürecinin bir değişim olduğu ve bu değişim sürecinin iyi yönetilmesi gerektiğine dikkat edilmelidir. Şirketler için organizasyon yapısı, insan ilişkileri, etkileşimde olunan insanların değişime hazır olma yetkinliği başarıda önemli faktörlerdir.

Dijital dönüşüm süreçlerinin en önemli aracı olan ERP otomasyon çözümlerinin seçimi, uyarlanması ve güncellemesi süreçlerini yönetirken ve elde edilen verilerin işlenip bilginin üretilmesi, paylaşılması ve kullanılmasını süreçlerinde firmalar mutlaka firma dışından danışmanlık almalıdırlar.  Konusunda uzman danışmanlık desteği, şirketler için uzun vadede dijital dönüşümün başarısında en önemli etkendir. Ayrıca, firmalar için geleneksel veri analizi yöntemleri kullanmak yerine daha fazla maliyetli olan yapay zekâ yöntemlerini içeren karar destek sistemlerinin kullanılması yoluna gidilmelidir.

Doç. Dr. Fazlı Yıldırım

Yorumlar (0)
20
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Antalyaspor 38 59
7. Beşiktaş 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Sivasspor 38 54
10. Adana Demirspor 37 52
11. Galatasaray 38 52
12. Kasımpaşa 38 51
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 35
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 68
2. Ümraniye 36 68
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Keçiörengücü 36 49
12. Denizlispor 36 49
13. Gençlerbirliği 36 49
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31