04.06.2021, 13:50

Kervan Yolda Dizilir: Blokzincir Ekosistemi

Blokzincirler ve akıllı sözleşmeler, NFT’ler derken kripto unsurlar günlük hayata iyiden iyiye nüfuz etmeye başladı. Pek çok alanda blokzincir ekosistemi ve akıllı sözleşme mantığı denenmeye başlandı. Türkiye İş Bankası, 10 Mayıs 2021’de blokzincir teknolojisini kullanarak ödeme garantisi veren ve bu teknoloji ile dış ticaret finansman işlemi gerçekleştiren ilk Türk bankası oldu. 

Dış Ticaret, lojistik, gümrük ve daha pek çok alanda belki devrim niteliğinde yeni yaklaşım ve uygulamalar getirebilecek bir teknoloji avuçlarımızda olmasına rağmen herkeste bir endişe: Bu teknoloji kalıcı olacak mı? Benzer şekilde kripto paraların Elon Musk’ın iki dudağı arasındaki ya da tweetlerinin ucundaki açıklamalara bakan kırılganlıkları ya da bir ülke yönetimince alınan karalarla dip fiyatları bulması, ayrıca işlem yapılan platformların batması… Herkeste bir endişe: Bu teknoloji bizi batırır mı? NFT’lere gelirsek bir başka âlem! Sanat ile dijital yatırımcıların karması bir ortam. Henüz bir karmaşa söz konusu. Yine herkeste bir endişe: Dolandırılır mıyım?

Uygulamaların günlük hayata girmesiyle karşılaşılan problemler ve getireceği hukuki anlaşmazlıkların nereye varacağı konusunda bir belirsizlik söz konusu. Sanki zamana bırakılarak kervanın gidişine göre dizilişini yolda hallederiz havası gözlemlenmektedir. Tabii bu belirsizliğin oluşumunda ülkelerin, merkez bankalarının ve devlet otoritelerinin blokzincir ve kripto unsurlara mesafeli hatta biraz ön yargılı duruşlarının da etkisi olduğunu söyleyebiliriz. Çoğu ülkede blokzincir ve kripto varlıklar hakkında henüz bir düzenleme yapılmamıştır. Düzenleme yapılmış olanlarda ise beklentiler tam anlamıyla karşılanamamıştır. Son zamanlarda bu platformların kullanımının yaygınlaşması ile bazı ülkeler düzenleme yolunda adımlar atmak zorunda kaldılar, büyük işletmeler de kendi stratejilerini belirlediler. Örneğin; Çin, finans ve ödeme kuruluşlarının kripto para işlemi gerçekleştirmesini yasakladı. Benzer şekilde Reuters haberine göre; HSBC CEO’su Noel Quinn, kripto paraların değişken olması ve şeffaf olmaması nedeniyle dijital para yatırım ürünleri sunmayı ve kripto para birimi alım satım masası kurmayı planlamadıklarını açıkladı.

Bu platformlarda takma isimlerle işlem yapılabilmesi dolandırıcılık, kara para ve terörizmin finansmanı konularına zemin oluşturabileceği endişelerini gündeme getiriyor.

NFT pazaryerleri, yaşanabilecek problemlerin önüne geçebilmek veya en azından kendilerini hukuki anlaşmazlıkların dışında tutabilmek için kendi hizmet sözleşmelerine bazı maddeler ekleseler de bu maddeler kullanıcıdan ziyade platformun kendi haklarını koruma amacını gütmektedir.

Öte yandan bu platformlarda işlem yapanların kimliklerinin çoğunlukla belirsiz olması, takma isimlerle işlem yapmaları; dolandırıcılık, kara para ve terörizmin finansmanı gibi konulara zemin oluşturabileceği endişelerini de gündeme getiriyor. Pazaryerlerinin, müşterini tanı (KYC:Know Your Customer) ilkesine gereken önemi ve önceliği vermeleri gerektiği açıktır. Platformlarla ilgili uluslararası yeknesak kararlar için zamana ihtiyaç vardır. Dijital ortamların dolandırıcılığa,  blokzincir ve NFT pazaryerlerinin ise paranın izini kaybettirmeye elverişli olması sanat eserlerinin satışı kisvesi altında gerçekleştirilebilecek Kara Para Aklama ve Terörizmin Finansmanı ile ilgili endişeleri artırmaktadır.

Blokzincir platformları ve pazaryerlerinde (AML/CTF: Anti-Money Laundering/Countering The Financing of Terrorism) Kara Para Aklama ve Terörizmin Finansmanıyla mücadele kapsamına girebilecek işlemlerle karşılaşılabilme ihtimali oldukça yüksektir. Bu kapsamda Mayıs 2021’de Türkiye’de kripto varlık hizmet sağlayıcılarına müşterinin tanınması, şüpheli işlem bildirimi, bilgi ve belge verme, devamlı bilgi verme ile muhafaza ve ibraz gibi yükümlülükler getirilmiştir. Ayrıca 10 bin TL’nin üzerinde işlem yapanların MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu)'a bildirilmesi yükümlülüğü getirilmiştir.

Kripto para, ardından oluşan akıllı sözleşmeler ve NFT piyasası gibi yeni araçların geleceği; aslında teknolojik gelişmelerin yanı sıra bireylerin, kurumların ve otoritelerin bu araçlara yaklaşımları, kullanım ve adaptasyonu ile yakından ilişkilidir. Örneğin; kripto paranın sadece yatırım amaçlı alım satım işlemlerden sıyrılıp piyasada alışverişte değişim aracı olarak kullanılabilmesi, toplumda kabul görmesi ve otoritelerin buna göre düzenlemeler getirmesi gelecekteki durumu belirleyecek olan faktörlerdir.  Bazı noktalarda vizyoner adımlarla hareket edilerek kararlar alınabilse de henüz piyasada değişim aracı haline gelmemiş kripto paraların ve devlet otoritelerinin kontrolü dışındaki platformların üzerinde gerçekleşen yeni tür ve tarzda işlemlerin oluşturduğu yepyeni bir ekosistemin içsel ve çevresel etki-tepkilerinin görülebilmesi için kervanın yola çıkmadan değil de yolda dizilmesi oldukça normaldir.

Dr. Nurten DÖNMEZ

Yorumlar (0)
24
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30