09.07.2021, 19:04

Ferrarisini Satan Bilge’den Tweetini Satan CEO’ya NFT Çılgınlığı

Gün geçmiyor ki medyada astronomik fiyatlı bir NFT satışı haberine rastlamayalım. Twitter Ceo’su Dorsey'in 15 yıl önce attığı “just setting up my twttr”(twitterımı kuruyorum) ilk tweetinin dijital bir müzayedede 2,9 Milyon Amerikan Dolarından fazla bir miktara NFT olarak satılması, Beeple adıyla bilinen dijital sanatçı Mike Winkelmann’ın  “Everydays: The First 5000 Days” adlı NFT eserinin 69 Milyon Amerikan Dolarının üzerinde bir fiyatla satılması ve bunun yaşayan bir sanatçının eseri için en yüksek bedel ödenen üçüncü eser olması gibi haberler artık gündemimizde.

Ünlü isimler ile büyük kuruluşların NFT pazarına katılması ve burada telaffuz edilen astronomik satış bedelleri NFT konusunu ilgi odağı haline getirmeyi başarmıştır. Son on yıldır Ferrarisini Satan Bilge’yi konuşuyorken bugünlerde tweetini satan CEO’yu konuşur hale geldik. Teknoloji, bizi Himalaya sıradağlarından blokzincirlere ulaştırdı. Biz de blokzincir ve hayatımıza eklediği yeni kavramlarla yeni dünyaya uyumlanmaya çalışıyoruz.

Peki, Nedir Bu NFT?

NFT (non-fungible token), dijital veya fiziksel bir varlığı kimliklendirerek ona ait mülkiyeti ve orijinalliği temsil etmektedir. NFT, Blockchain (blokzincir) teknolojisi desteğini kullanarak Ethereum Token standartlarında üretilmektedir, örneğin Ethereum'daki en popüler token standartlarından ERC-721.  NFT yapılmak istenen varlık, küçük bir bedel karşılığında ya da bedelsiz olarak blokzincire yüklenerek NFT’leştirilebilir. Bu işlem, mint etme olarak adlandırılmaktadır. Diğer bir ifadeyle; mint etme,  blokzincire tanımlanarak oluşturulan bir seri numarası ile varlığın dijital ortamda basılmasını ifade etmektedir.  NFT satışlarında sistem, akıllı sözleşmeler teknolojisi mantığı ile çalışmakta ve satış gerçekleştiğinde bedel satıcının hesabına hemen geçmektedir. Satıcı tarafından belirlenen ikinci el satış oranı varsa diğer satışlardan doğan kazançlar da satıcının hesabına otomatik olarak yüklenmektedir.

Bir NFT oluşturucusu, varlıklarının kıtlığına yani kaç kopya oluşturacağına kendisi karar vermektedir. Ancak yine de konser biletleri gibi birbirinden farklı ve benzersizdirler. NFT konusunda insanlara en cazip gelen noktanın dijital az bulunurluk olduğunu görüyoruz. Belki de bunu küçükken biriktirilen peçeteler, futbolcu kartları, oyun kartları gibi eski alışkanlıklarımızın dijitale yansıması olarak düşünebiliriz.

NFT’ler Hayatımızın Hangi Alanlarına Girebilir?

Satış, fiyatlama, ikinci el satış şartlarının net olması, mülkiyet hakları hatta telif haklarının ayarlanabilmesi ve benzersizlik gibi kolaylıklarla NFT aslında pek çok alanda kendine yer bulacak gibi görünüyor. Telif hakları konusunda sıkıntılar yaşayan sanat dünyası ile aldatma ve sahtecilikten çekinerek güven ortamı arayan koleksiyonerler; kayıtların şeffaflığı, değiştirilemezliği, takip edilebilirliği ve NFT’si yapılan varlığın orijinalliği gibi sağladığı özellikler nedeniyle NFT’li sanat ortamına rağbet gösteriyor. Ancak blokzincirin sadece kripto paralarla ilgili olduğu yanılgısı gibi NFT’lerin de sadece sanat eserleri ile ilgili olduğu yanılgısı hâkim. Oysa NFT’ler; oyun, sanat, akıllı sözleşme platformları gibi birçok sektörde kullanılabiliyor.

Önümüzdeki dönemde gayrimenkullere ait mülkiyetlerin tokenlaştırılarak NFT haline getirilip blokzincirde takip edileceğini iddia edenler olduğu gibi kimliklerden, sürücü belgelerine kadar günümüzde fiziksel olarak kullandığımız çoğu resmî ve önemli belgenin NFT üzerinden oluşturulacağını ve NFT formatında dijital olarak hayatımıza gireceğini ileri sürenler var. Bunun yanında NFT’lerin patent, banka, noter gibi bugün kullandığımız pek çok kavrama yeni bakış açıları getireceğini öngörenler de mevcut. Örneğin; patent hakkı ve ispat edilebilmesi ile ilgili bürokratik işlemlerin uzaması nedeniyle NFT ile takibin ve ispatın daha kısa sürdüğünü ve daha az maliyetli olduğunu ileri süren bir mühendislik işletmesi, çalınma ve kopyalanmanın önüne geçebilmek için çizimlerini NFT’leştirdi.

Diğer taraftan NFT konusunun hukuki düzenlemelerle ilgili daha gidilecek uzun bir yolu olduğu görülmektedir. Günlük hayatta kullanımının sağladığı kolaylıklar belirli bir güven ve prestij aşılasa da ve satışlarındaki sansasyonel fiyatlamalar oldukça ilgi uyandırsa da potansiyel riskleri endişe veren NFT’lerin, geniş bir kullanım alanına sahip faydalı bir icat mı yoksa bir noktada patlaması muhtemel gereğinden fazla şişirilmiş bir balon mu olacağını hep birlikte göreceğiz.

Dr. Nurten DÖNMEZ

Yorumlar (0)
26
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 0 0
2. Alanyaspor 0 0
3. Altay 0 0
4. Antalyaspor 0 0
5. Beşiktaş 0 0
6. Karagümrük 0 0
7. Fenerbahçe 0 0
8. Galatasaray 0 0
9. Gaziantep FK 0 0
10. Giresunspor 0 0
11. Göztepe 0 0
12. Hatayspor 0 0
13. Başakşehir 0 0
14. Kasımpaşa 0 0
15. Kayserispor 0 0
16. Konyaspor 0 0
17. Rizespor 0 0
18. Sivasspor 0 0
19. Trabzonspor 0 0
20. Malatyaspor 0 0
Takımlar O P
1. Adanaspor 0 0
2. Altınordu 0 0
3. Ankara Keçiörengücü 0 0
4. Ankaragücü 0 0
5. Erzurumspor 0 0
6. Balıkesirspor 0 0
7. Bandırmaspor 0 0
8. Boluspor 0 0
9. Bursaspor 0 0
10. Denizlispor 0 0
11. Eyüpspor 0 0
12. Gençlerbirliği 0 0
13. Kocaelispor 0 0
14. Manisa FK 0 0
15. Menemenspor 0 0
16. Samsunspor 0 0
17. Tuzlaspor 0 0
18. Ümraniye 0 0
19. İstanbulspor 0 0
Takımlar O P
1. Arsenal 0 0
2. Aston Villa 0 0
3. Brentford 0 0
4. Brighton 0 0
5. Burnley 0 0
6. Chelsea 0 0
7. Crystal Palace 0 0
8. Everton 0 0
9. Leeds United 0 0
10. Leicester City 0 0
11. Liverpool 0 0
12. Man City 0 0
13. M. United 0 0
14. Newcastle 0 0
15. Norwich City 0 0
16. Southampton 0 0
17. Tottenham 0 0
18. Watford 0 0
19. West Ham 0 0
20. Wolverhampton 0 0
Takımlar O P
1. Deportivo Alaves 0 0
2. Athletic Bilbao 0 0
3. Atletico Madrid 0 0
4. Barcelona 0 0
5. Cádiz 0 0
6. Celta de Vigo 0 0
7. Elche 0 0
8. Espanyol 0 0
9. Getafe 0 0
10. Granada 0 0
11. Levante 0 0
12. Mallorca 0 0
13. Osasuna 0 0
14. Rayo Vallecano 0 0
15. Real Betis 0 0
16. Real Madrid 0 0
17. Real Sociedad 0 0
18. Sevilla 0 0
19. Valencia 0 0
20. Villarreal 0 0