14.09.2021, 19:22

Dijitalleşmeyle Gelen Yeni Model Bankacılıklar

Yıllar önce bankacılığa başladığım dönemde Türkiye’de bankalarda ATM’ler daha yeni yeni kurulurken çalıştığım bankada da testleri yapılıyordu. O günlerde stajyer arkadaşlara şaka yapardık “ATM makinalarının içine para saymak için personel aranıyor, başvurmak ister misin?” diye. İnternet, hayatımızda yoktu; cep telefonları da… “Dijital” kelimesinin içi de bu kadar dolu değildi. O günlerden bugünlere bankacılık o kadar farklılaştı ki… Öldü öldü dirildi, krizler atlattı, kabuk değiştirdi, âdeta küllerinden yeniden doğdu. Şimdi yepyeni bir konuyla tekrar sahnede: DİJİTAL BANKACILIK.

Bankacılık sektöründe finansal inovasyonu teşvik etmek, finansal kapsayıcılığı artırmak ve bankacılık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak amacıyla hazırlanan ve Ocak 2022 itibarıyla hayata geçirilmesi planlanan “Dijital Bankaların Faaliyet Esasları İle Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik Taslağı” BDDK tarafından 19.08.2021’de yayımlanarak kamuoyunun görüşlerine açıldı. Taslak, genel itibarıyla iki ana konu ile ilgili düzenleme getirmektedir. Birincisi dijital bankacılık, ikincisi ise servis modeli bankacılığı.

Dijital Bankacılık

Taslakta yer alan dijital bankacılık konusunda öne çıkan başlıklara göre; dijital bankalar; dijital kanallar üzerinden hizmet veren şubesiz bankalar olarak tanımlanıyor. Finansal tüketiciler ile KOBİ’lere hizmet verebilecekleri ve KOBİ boyutunu aşan ticari bankacılık kollarında faaliyet gösteremeyecekleri taslakta net olarak ifade edilmiş. Bu bankaların ayrıca, bankalar arası piyasalarda ya da para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösterebileceği, banka mevduatı kabul edebileceği, diğer bankalara kredi kullandırabileceği, KOBİ boyutunu aşan arayüz geliştiricilere servis bankası olarak servis modeli bankacılığı hizmeti sunabileceği bildirilmiş.

Fiziksel olarak şubeleşmeye izni olmayan dijital bankaların, şube gibi kullanılmamak üzere müşteri şikâyetlerini karşılayabilmek amacıyla en az bir fiziksel ofis açması ise zorunlu tutulmuş. Kendi kuracakları ATM ağları ya da diğer mevcut ATM ağları üzerinden müşterilerine hizmet sunabilecekleri belirtilmiş.

Dijital bankaların kullandırabilecekleri kredi limitleri ise finansal tüketici niteliğindeki belirli bir müşterisine kullandırabileceği teminatsız nakdi kredilerin toplamı ilgili müşterinin aylık ortalama net gelirinin dört katını aşamaz,  aylık ortalama net geliri tespit edilemeyen müşteriler için kullandırılabilecek teminatsız nakdi kredilerin toplamı ise on bin Türk Lirasını aşamaz, şeklinde sınırlandırılmış.

Taslağa dijital bankanın ürünlerinde diğer bankalara göre aşırı düşük veya aşırı yüksek fiyatlamalar gibi hem kendi risk yönetim kapasitesini hem de finansal piyasaların güven ve istikrarını tehlikeye düşürdüğünün tespit edilmesi halinde, dijital bankanın; BDDK’nın gerekli görebileceği her türlü tedbiri almakla yükümlü olduğuna dair bir madde eklenmiş.

Piyasada, üzerinde en çok konuşulan maddelerden biri taslaktaki dijital bankaların kuruluşu için belirlenen asgari bir milyar Türk Liralık sermaye tutarı. Belirlenen bu tutar, kur avantajı nedeniyle yabancı yatırımcılar için cezbedici bir tutar gibi görünmektedir bu nedenle sermaye girişi sağlayabilir. Yabancı yatırımcı zaten banka açmak istese açabilir engel yok diyenler olacaktır elbette. Ancak fiziki şube açma zorunluluğu olmayan, kira gideri ve personel maliyetine katlanmayacağı sadece dijital ortamdan hizmet vereceği tabana yaygın bir bankacılık daha cazip gelebilir. Yerli yatırımcılardan özellikle fintech şirketlerinden bu tip bankacılığa dönüşmek isteyenler için ise yüksek görünen sermaye şartını yerine getirebilmek gayesiyle birleşmeler ya da ortaklıklar gündeme gelebilir. Bu tutarın aşağı çekilmesi yönünde piyasada talepler olduğu söyleniyor, asgari sermaye şartını düşürerek farklı alt lisansların verilmesini önerenler de mevcut ancak bankacılığın ciddi iş olduğu ve sağlam bir sermaye yapısı gerektirdiği göz ardı edilmemelidir. BDDK;  sermaye kısıtı, kredi kullandırım limitleri ve piyasa istikrarını olumsuz etkileyebilecek fiyatlama gibi maddelerle bankacılık işinin ciddiyetini vurgulamış, hatta teknik boyutta da kurulacak bankaların bilgi sistemlerini de önemsediğini bilgi sistemleri sorumlusunun en az genel müdür yardımcısı düzeyinde yetkili olması ve yönetim kurulunun doğal üyesi olması gerektiğini belirtmiştir.  

Taslakta mevcut bankalar, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları ile finansman şirketleri ve tasarruf finansman şirketlerinin dijital banka lisansı alabilmesi için gerekli koşullar ile ilgili düzenlemelere de değinilmiştir.

Servis Modeli Bankacılığı

Hazırlanan yönetmelik taslağında ele alınan ikinci konu ise servis modeli bankacılığı (BaaS: Banking as a Service).Bu model, arayüz geliştiricilerin, servis bankalarının sistemleriyle doğrudan API(Uygulama Programlama Arayüzü)'lar ve açık bankacılık servisleri aracılığıyla bağlantı kurarak müşterileri adına servis bankası üzerinden bankacılık işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağladığı ve böylelikle arayüz geliştiricilerin servis bankalarının sahip olduğu bankacılık altyapısını kullanarak piyasaya yeni ürün ve hizmetler sunabildiği ve servis bankalarından alınan bu hizmetler karşılığında arayüz geliştiriciler tarafından servis bankalarına taraflar arasında anlaşılan bir ücretin ödendiği bankacılık hizmet modelidir. Daha sade bir tanımla; bu model arayüz geliştiriciye bir bankanın alt yapı sistemine bilgisayar programları vasıtası ile bağlanarak o bankanın ürün ve hizmetlerini müşteriye sunabilme imkânı veriyor.

Taslağa göre; servis bankasının; bir arayüz geliştiriciye hizmet verebilmesi için aralarında kurulacak hizmet sözleşmesinde; bankacılık hizmetlerinin servis bankası tarafından sunulduğuna, servis bankası tarafından sunulan hizmetlerin neler olduğuna ve servis bankasının sorumluluklarına, sözleşme hükümlerine ve servis bankası hizmetlerinin diğer kullanım şartlarına ilişkin servis bankası internet sayfası adresine, müşterinin servis bankasına talep ve şikâyetlerini iletebilmesi için servis bankasınca sunulan müşteri hizmetlerinin internet sayfası adresi ile çağrı merkezi telefon numarasına açıkça yer verilmesi gereklidir.

Servis bankacılığı ile birlikte önümüzdeki dönemde bankacılık dışındaki sektörlerin kendi iş faaliyetlerinin bir devamı ya da parçası niteliğinde bankacılık hizmetlerini müşterilerine sunduğunu görebiliriz. Belki gümrükçülerin ya da sigortacıların işlemlerini tamamlarken bankacılık hizmetlerinin bir kısmını gerçekleştirdiğini,  belki de emlakçıların…

Türkiye'de bankacılık sisteminin yıllardan beri biriktirdiği tecrübe ve kazanımları üzerine inşa ettiği dijitalleşen bankacılık yapısı hâlihazırda mevcuttur. Bu taslak sayesinde açılan kapıyla teknoloji şirketleri ve tecrübesini kanıtlamış bankacılık sistemi dirsek temasında piyasaya yeni ürün ve hizmet inovasyonu sağlayacaktır. Bankalar bu işleri zaten yapmakta ve böyle bir açılıma gerek bile yoktur diye düşünenler de vardır ancak piyasaya girecek yeni oyuncular ve yeni enstrümanlarla çeşitlilik artacak, çeşitliliğin ve rekabetin getireceği kalite ve uygun maliyetler olumlu yansımalara yol açacaktır. Taslak şimdiden piyasayı heyecanlandırmış durumda. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle bir taraftan dijital bankacılık diğer taraftan servis modeli bankacılığı; finansal ekosistemde değişim rüzgârları başlatacak gibi görünüyor. Hizmetlerin daha çok kişiye ulaştırılması kolaylaşacak ve yeni yatırımlarla tabana yaygın inovatif ürünlerin önü açılacaktır. Teknolojilerin gelişmesi, bankacılığa uyarlanması ve pandemi; hayatımızı oldukça hızlandırdı; yeni nesil bankacılık, yeni normal, dijital dönüşüm derken geldiğimiz noktada artık bankacılıkta başka bir evreye girişin adımlarını attığımız günleri yaşıyoruz.

Dr. Nurten DÖNMEZ

Yorumlar (0)
12
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 10 24
2. Hatayspor 10 20
3. Beşiktaş 10 20
4. Alanyaspor 10 20
5. Fenerbahçe 10 19
6. Karagümrük 10 18
7. Konyaspor 10 17
8. Galatasaray 10 17
9. Altay 10 15
10. Adana Demirspor 10 13
11. Başakşehir 10 12
12. Gaziantep FK 10 12
13. Öznur Kablo Yeni Malatya 10 12
14. Sivasspor 10 11
15. Kayserispor 10 11
16. Giresunspor 10 9
17. Antalyaspor 10 9
18. Göztepe 10 8
19. Kasımpaşa 10 6
20. Rizespor 10 4
Takımlar O P
1. Ümraniye 10 24
2. Ankaragücü 10 24
3. Eyüpspor 10 20
4. Erzurumspor 10 19
5. Bandırmaspor 10 18
6. Kocaelispor 9 16
7. Tuzlaspor 9 14
8. Gençlerbirliği 9 14
9. Samsunspor 9 12
10. Boluspor 9 11
11. Bursaspor 9 11
12. Menemenspor 10 11
13. İstanbulspor 9 10
14. Denizlispor 9 10
15. Altınordu 10 10
16. Adanaspor 10 9
17. Manisa FK 10 9
18. Ankara Keçiörengücü 9 7
19. Balıkesirspor 9 6
Takımlar O P
1. Chelsea 9 22
2. Liverpool 9 21
3. Man City 9 20
4. West Ham 9 17
5. Brighton 9 15
6. Tottenham 9 15
7. M. United 9 14
8. Everton 9 14
9. Leicester City 9 14
10. Arsenal 9 14
11. Wolverhampton 9 13
12. Brentford 9 12
13. Aston Villa 9 10
14. Watford 9 10
15. Crystal Palace 9 9
16. Southampton 9 8
17. Leeds United 9 7
18. Burnley 9 4
19. Newcastle 9 4
20. Norwich City 9 2
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 21
2. Real Madrid 9 20
3. Sevilla 9 20
4. Atletico Madrid 9 18
5. Real Betis 10 18
6. Osasuna 10 18
7. Athletic Bilbao 10 17
8. Rayo Vallecano 10 16
9. Barcelona 9 15
10. Espanyol 11 14
11. Valencia 10 13
12. Villarreal 10 12
13. Mallorca 10 12
14. Celta de Vigo 10 10
15. Elche 11 10
16. Deportivo Alaves 10 9
17. Cádiz 11 8
18. Granada 9 7
19. Levante 10 5
20. Getafe 10 2